Yemen Türküsü’nün Muş’a ait olduğunu ve bununla ilgili spekülasyonlara bir daha mahal vermemek için çağrıda bulunan Muş Ticaret ve Sanayi Odası Onursal Başkanı Talip Devrim, Belediye’nin bu işe çözüm bulması gerektiğini ifade etti.
Yemen’in Başkenti Sana’da inşa edilen Türk Şehitliği’nin açılışına katılan Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, iki genç kızın söylediği Yemen Türküsü’nü dinlerken gözyaşlarına hakim olamamıştı.
MTSO Başkanı Talip Devrim yaptığı açıklamada, Yemen Türküsü’nün Muş’a ait olduğunu ve bunu tescillemek için de anıt gibi bir görsellikle karayolları güzergahında asılması gerektiğini kaydetti. Türkü’nün sözlerini yazan Duriye Keskin’in de onure edilmesi için heykelinin yapılabileceğini kaydeden Devrim, Muşluların bu türküyü adeta ikinci milli marş olarak kabul ettiğini ve yetkililerinde bu bilinçle hareket etmesi gerektiğini söyledi.
Daha önce de bu türküyü sahiplenmek isteyenlerin olduğunu ve türküde yer alan “Burası Muş’tur” sözlerinin “Burası Huş’tur” olarak değiştirilme teşebbüslerinde bulunulduğunu kaydeden Devrim, “Türkü’nün Muş’a ait olduğunu herkes biliyor. Muşlular bunu ikinci milli marşları gibi benimsemişler. Buna sahip çıkmamız gerekir. Belediye’mizden bu konuda duyarlılık bekliyoruz. Türklere Anadolu’nun kapılarını açan Sultan Alparslan’a sahip çıkarak heykelini diken Belediye’ye bu örnek çalışmasından dolayı teşekkür ediyoruz. Aynı duyarlılığın ve hassasiyetin Yemen Türküsü için de gösterilmesini istiyoruz. Karayolları kavşağında türkünün sözlerinden bir anıt yapılabilir. Hatta Duriye Keskin’e de Muşlular teşekkür edilerek heykeli yapılabilir” diye konuştu.
Türkü ile ilgili olara Valilik sitesinde yer alan bazı bilgiler aşağıya çıkartılmıştır.
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk her söylenişinde göz yaşlarını tutamayarak “Anadolu çocuklarının ne işleri vardı yemen çöllerinde? Oraya gönderildiklerinde belki yeni evliydiler. Geride genç eşlerini, kundakta yavrularını bırakmışlardı. İçlerinden birinin şansı yaver gider de geri dönebilseler kendisi ve eşi yaşlanmış, çocuğu kız ise gelinlik çağa gelmiş, erkekse koskoca delikanlı olmuş bulurdu. Bütün bunlar niçindi? Yazık günah değilmiydi evlatlarımıza?”Dediği Muş Türküsü hakkında herhangi bir araştırma ve inceleme yapılmadan türküde geçen “burası muş’tur.” Kısmının “burası huş’tur.” Diye değiştirilerek “Yemen Türküsü” adıyla Yemen’e mal edilmesi ile kamuoyu yanlış bilgilendirilmektedir. Oysaki kamu yayıncılığının temsilcisi ve devletimizin en saygın kuruluşlarından olan TRT arşivleri incelendiğinde;
Kaynak kişi : Duriye KESKİN (mahalli sanatçı)
Derleyen : Muzaffer SARISÖZEN
Notaya alan : Muzaffer SARISÖZEN
TRT repertuar no : 341
Bilgileri yer almaktadır. Muş ve çevresinde ilki 1944 yılında Türk halk müziğinin babası ve TRT yurttan sesler programının yapımcısı rahmetli üstat Muzaffer SARISÖZEN başkanlığında bedii yönetken ve teknisyen Rıza YETİŞKEN’ den kurulu ekipçe, ikincisi ise 1961 yılında Mustafa GECEYATMAZ, Fikret OTYAM ve teknisyen Mücahit KÜÇÜKBARAN’ dan oluşan ekiplerce resmi derleme çalışmaları yapılmıştır. Yapılan bu derlemeler sonucu bu türkü ilimize ait olarak TRT repertuarına girmiştir. Ayrıca; Ankara Üniversitesi (TÖMER) dil dergisinde, aslen Muş’ lu olan Mülkiye Müfettişi Sayın Nuri YAMAN’ın araştırmalarına istinaden bu türkünün öyküsü ve bilinmeyen kısımları yayınlanmıştır.
Yemen’e Gidene Ağlıyor Kızlar
Acılı, elemli ve yaslı bir türkünün öyküsüdür bu.
Tarihi bilinmez. Aslında bilinir de herkes kendine göre değişik bir tarih söyler. Ama biz olayın gerçek yüzünü olayı yaşayan ve anlatanların diliyle türküye dönüştürüldüğü biçimiyle anlatalım. Anlatanlara göre o tarihte Osmanlı Yemen çöllerinde zorlu bir savaşa tutulmuştur. Divanlar kurulur, savaş ve şartları haftalar boyu tartışılır durulur. Sonunda çözümün Yemen ellerine vilayetlerden birinde oluşturulacak bir alayla gidilmesinin mümkün olduğuna karar verilir.
Düşünülür ki; bir tek vilayetten birlik oluşunca bunlar hep akraba ve hısım olacakları için birbirlerine bağlılığı ve dayanışmaları ile savaş alanından kaçmaları söz konusu olmaz.
Haberler salınır. Osmanlının dört bir yanından uzun beklemelere karşın istekli çıkmaz bu oluşuma. Aslında istek olmasına olur da Osmanlının istediği gibi olmaz. Değişik vilayetlerden çıkan bu gönüllü sayısı da yeterli olmaz.
Bu sırada Muş’tan Bulanık, Malazgirt ve Varto’dan bir ses yükselir Osmanlıya; “hepimiz varız, gönüllüyüz yemen çöllerine gitmeye”
Osmanlıya haber iletilir. Yetkililer bakar sayı yeterli, karar verilir ve Yemen çöllerine Muş’tan oluşturulan bir redif alayı gönderilir. Yemen’e gidilmesine gidilir ama hiçbiri de geri dönmez. İşte bu türkü gidip de gelemeyen o isimsiz kahramanlardan Muş’ta kalan sevgilisinin sesi, özlemi, elemi ve de acısıdır.
Havada bulut yok bu ne dumandır
Mehlede ölüm yok bu ne şivandır
Bu yemen elleri ne de yamandır
Ano Yemen’dir gülü çemendir
Giden gelmiyor acep nedendir
Burası muş’tur yolu yokuştur
Giden gelmiyor acep ne iştir(Nakarat)
Mongok’ un suları ovaya akar
Ağam asker olmuş yüreğim yakar
Gözlerim kan çanak ağama bakar
(Nakarat)
Gider isem ağam sana köleyim
Cemalin bir gülsün ben de geleyim
Yemen çöllerinde senle öleyim
(Nakarat)
Şafağın atmış da terkisin bağlar
Yavuklun oturmuş için kan ağlar
Hasretin dayanmaz bostanlar bağlar
(Nakarat)
Saçımın telini edem hedayet
Günahım yoğtur ki dilem nedamet
Muş’tan başka yoğ mu burda velayet
(Nakarat)
Kışlanın önünde çalınır sazlar
Gözlerim ağlıyor yüreğim sızlar
Yemen’e gidene ağlıyor kızlar
(Nakarat)
Tez gel ağam tez gel eglenmiyesin
İngiliz hayındır güvenmiyesin
Arap dilber çoktur evlenmiyesin
(Nakarat)
Karasu uzanır sıra söğütler
Yüzbaşım oturmuş asker öğütler
Yemen’e gidiyor baba yiğitler
(Nakarat)
Kışlanın önünde redif sesi var
Açın cantasına bakın nesi var
Bir çift potin ile bir de fesi var
(Nakarat)
Tüfekler çatıldı kaşlar çatıldı
Ağam mavzer-ilen öge atıldı
Alkanlar içinde kuma yatıldı
(Nakarat)
Tez gel ağam tez gel dayanamirem
Uygu geflet basmış uyanamirem
Ağam öldüğüne inanamirem
(Nakarat)
Muş`un Sesi Gazetesi